جمعه, 30 تیر 1396
موقعیت شما ---> صفحه اصلی ==> معرفی شرکت ==> اوضاع جمعیتی و فرهنگی استان زنجان

منوی اصلی

اوضاع جمعیتی و فرهنگی استان زنجان

چاپ

 

اوضاع جمعیتی

 

جمعيت كل استان 1036873 نفر بوده كه از اين تعداد 521507 نفر مرد و 515366 نفر زن می باشند (بر اساس آمار آبان ماه 1375).

جمعيت فعال از نظر اقتصادی:268000
جمعيت فعال شاغل از نظر اقتصادی: 250000
جمعيت فعال بيكار و جويای كار از نظر اقتصادی: 17000
ميزان اشتغال در سال 1379: 56/85%
ميزان بيكاری در سال 1379: 44/14%

اوضاع فرهنگی

 

استان زنجان يكی از مناطق شاهراهی ایران است كه از آثار و بناهای تاريخی و آداب اجتماعی و فرهنگی خاص خود برخوردار است. اين استان دارای جاذبه های فرهنگی خاصی چون: صنایع دستی، موسیقی و نمایش های محلی، لباس های محلی و دیگر ویژگی های فرهنگی استان به شمار می رود. انواع صنايع دستی استان زنجان از قبيل: چاقوسازی، گليم بافى، جاجيم بافی، چاروق دوزی، سفال گری، مليله كارى، فرش بافى، فلزكارى، مسگرى و نقره سازى یکی از مهم ترین جاذبه های فرهنگی استان زنجان به شمار می آید. موسیقی بومی منطقه ی زنجان که همان موسیقی آذری است؛ در وجود «عاشيق‌ها» خلاصه می ‌شود و یکی دیگر از جاذبه های با اهمیت فرهنگی استان زنجان محسوب می شود. پوشش محلى و سنتى زنان و مردان استان زنجان نیز بسيار جالب و قابل توجه است. پوشش مردان را کت و شلوار معمولی با کلاه نمدی با نام محلی کچه بورک و گیوه یا چارق تشکیل می دهد و پوشش محلى زنان نيز از چندين تكه لباس و تزیینات متفاوت چون انگشتر، النگو و... تشكيل شده كه بسته به قدرت اقتصادی افراد، زینت های مختلفی نیز با این لباس ها استفاده می شوند.

 صنایع دستی استان زنجان

 استان زنجان يكی از استان هاى فعال كشور در زمينه صنايع دستى است. یافته های باستان شناسی به دست آمده از این استان بر قدمت انواع صنایع دستی در این منطقه گواهی می دهد. انواع صنايع دستى از قبيل چاقوسازی، گليم بافى، جاجيم بافی، چارق دوزی، سفال گری، مليله كارى، فرش بافى، فلزكارى، مسگرى و نقره سازى در شهرستان هاى اين استان متداول است. بافت انواع قالى و قاليچه در مناطق مختلف استان رواج دارد ولى بيش ترين ميزان توليد در منطقه زنجان، ابهر و قيدار ديده مى شود.

 

چاقو سازی

 چاقو مهم ترین و معروف ترین صنایع دستی استان زنجان است. چاقوسازان در ساخت چاقو با قالب هايی که‌ در اختيار دارند، شيارهایی روی تيغه چاقو ايجاد می ‌کنند که هر قدر تعداد اين ‌شيارها بيش تر باشد، ارزش‌ چاقو زيادتر است‌. سخت کردن تیغه در اصطلاح چاقوسازان با آب دادن انجام می شود که روشی کاملاً تجربی است و از قاعده خاصی پیروی نمی کند. بسیاری از استادکاران، این مرحله را کاملاً از دیگران مخفی نگاه می دارند. معمولاً نام يا امضای سازنده بر روی انتهای تيغه چاقوهای مرغوب حک‌ می شود. از توليدات ديگر اين استادكاران می توان به قند شکن اشاره كرد. اين محصول از ظریف ترین محصولات آن ها است كه تا تولید نهایی مراحل بسیاری را پشت سر می گذارد و ساخت آن كار بسيار پرزحمتی است.

چارق دوزی

 چارق دوزی یکی دیگر از هنرهای دستی است که دستهای ظریف هنرمندان زنجانی در تولید آن مهارت ویژه ای دارند. اصولاً صنعت کفاشی از قرن یازدهم هجری در شهر رونق فراوانی داشته است. تمرکز کفاشان در دو بازار بالا و پایین و اختصاص یافتن راسته های گوناگون به این فن حکایت از رونق آن در ادوار گذشته دارد. همچنین و جود محله بزرگ دباغها در شهر این فکر ار قوت بخشیده است. به علت ورود کفشهای کارخانه ای و علل دیگر، کفاشی بومی از رونق افتاده و اساتید آن به چارق دوزی روی آورده اند.

 

به هر تقدیر هم اکنون چارق های زیبا از شهرت خاص و عام برخوردارند. این چارق ها مشخصاً زنانه بوده و استفاده از آن جنبه تشریفاتی و تفننی دارد. چارق ها از دو قسمت کف و رو تشکیل شده است، کف آن از چرم ظریف و رویه آن از نخهای نازک رنگی و گاهی از ابریشم و در طرحها و گونه های مختلف ساخته و بافته می شود، چنان که مصنوعات آن باب طبع ایرانی و خارجی است و مناسب ترین سوغات شهر محسوب می شود.

 ملیله سازی

 از دیگر صنایع مستظرفه که جنیه هنری نیز دارد، ملیله سازی است. این صنعت فنی بسیار پیچیده و ظریف است، بطوری که استادکار پس از ذوب شمش نقره، آن را از قالب مخصوص عبور داده و قطر نقره را به یک سانتیمتر تقلیل می دهد. از این مفتولها پس از تکرار و ذوب مجدد نقره، سیمی به قطر حدود یک میلیمتر ساخته می شود. سپس با وسیله ای به نام سیم کش، مفتولها نازکتر و ظریفتر شده و آماده ملیله سازی می شوند.

قالب ملیله مورد نظر از تخته و موم تهیه می شود و با نشاندن سیم های نقره ای در آن با ایجاد طرحهای متنوع و پیچیده با اندودی از براده مس حرارت می دهند بطوری که تارهای نقره به یکدیگر متصل شوند. پس از زدودن ناخالصی ها که با تیزاب انجام می گردد، ملیله ها با خاک اره صیقل داده می شوند.

تولیدات ملیله ها بسیار زیاد است و مهعمولاً سرویس های چایخوری، شربت خوری، قلمدانريال دسته چاقو و لوازم متعدد زینتی از آن ساخته می شود. این مصنوعات به حدی زیبا هستند که امروزه زینت بخش مجموعه های هنری خصوصی و منازل متمولین در اقصی نقاط عالم است. نا گفته نماند کا ملیله های ساخت زنجان در بازار اصفهان با شهرت خاصی به مشتریان داخلی و خارجی عرضه می گردد.

 فرش بافی

 یکی دیگر از صنایع دستی بومی که رواج کتمل داشته و از نظر اقتصادی پس از دامداری مقام دوم را دارد، صنایع مربوط به فرش بافی است. این صنعت که عموماً به زنان اختصاص دارد در تمام منطقه از شهرت خاصی برخوردار است، بطور متوسط فرش های درجه3 در هر یک ماه با دو نفر بافنده و فرش های درجه2 از هر دو ماه با دو بافنده و فرش های درجه1 از هر 6 ماه با دو نفر بافنده به اتمام می رسد.

مرغوبترین نوع فرش های نمنطقه مربوط به محلی به نام "بیتگنه" است. این فرش ها با ظرافت و دقت تمام بافته می شوند و جنبه صادراتی دارند. رنگ پشم که عموماً توسط بافندگان رنگرزی می شود از ثبات قابل توجهی برخوردار است. این بافته ها بسیار ریز و در 6.5 سانتیمتر دارای 80 تار و 40 گره بوده و تار انها از نخهای 6 تار تشکیل می شود که نازک و مقاوم هستند.

نقشه بافته های این منطقه عموماض طرحی است به نام کچک و ترنج که از خطوط اسلیمی اقتباس گردیده و بدون نقشه بر روی قالیها پیاده می شوند. زمینه این فرش ها عموماً قرمز رنگ است. بافده های درجه1 مهمترین صادرات شهرستان زنجان را تشکیل داده و در کشور المان از شهرت خاصی برخوردار است. فرش های درجه2 و 3 شامل فرش های معروف جلیل آباد، هوپا، بوغدا کندی و شهرستان زنجان با طرحهای لچک ترنج و ریزماهی با زمینه قرمز و سیاه بافته می شوند. این فرش ها عموماً در 6.5 سانتیمتر دارای 40 تار و 20 گره است.

ابزار آلات این صنعت عموماً توسط بافندگان و تهیه کنندگان آن ساخته می شوند.

 

 

موسیقی و نمایش های محلی استان زنجان

موسیقی منطقه ی زنجان همان موسیقی آذری است. موسيقی بومی آذری ‌ها در وجود «عاشيق‌ها» خلاصه می ‌شود. موسيقی سنتی آذری، بازتاب مهم ترين وجوه و جوانب زندگی مردم است. درفولكلور موزيكال آذربايجان احوال و روحيات مردم گذشته اين ديار با طرز بسيار لطيفی ترنم می شود. غم، شادی، هجران، وصال موفقيت‌ها، شكست‌ها و قهرمانی ‌ها همه و همه دراين گنجينه موزيكال متجلی است. شيوه بديهه خوانی، روش نواختن، اجرا، آراستگی ‌های ملوديک و داشتن حالات ويژه مخصوص به خود هماهنگی و اسلوب خاص و پختگی و مطلوب بودن صداها از خواص جدايی ناپذير موسيقی اين مرز و بوم است.

محققين و پژوهشگران؛ موسيقی آذربايجان را به پنج بخش عمده زير تقسيم می كنند:

1-عاشق‌ها(عاشيقلار)

2- ترانه‌های ملی و مقام ها (خلق ماهينلاری و موغاملار)

3- موسيقی عزا و مذهبی (تعزيه موسيقی سی)

4- موسيقی كار و تلاش روزانه (امك ماهينلاری)

5- موسيقی عروسی و رقص‌های مربوطه (توی دويون موسيقی سی)

 

دستگاه ها و مقام های آذربايجان با داشتن زير و بم‌های به خصوص و حالات لطيف هر كدام گويای دريايی از تحولات درونی مردم هستند. آن ها مانند هزاران مرواريد و جواهرات رنگارنگی هستند كه به طرز ماهرانه و به صورت مرتب به رشته كشيده شده باشند و خوانندگان بزرگی مانند مصطفی پايان، پروفسور بلبل، حاجی بابا حسين اف، عاليم قاسم اف و جبارقارياغدی اوغلی توانسته‌اند تاكنون مقام های موسيقی آذربايجان را به طور استادانه‌ای اجرا نمايند. ويژگی و مشخصات موسيقی ملی، سنتی و آذربايجانی در جهات و وجوه مختلفی متجلی می شود. قديمی ‌ترين آلت موسيقی آذربايجان «ساز» است كه يكی ازآلات موسيقی كهن است كه قديمی ‌ها به آن «قوپوز» می‌گفتند و امروز به «ساز» معروف شده است. عاشق‌های آذربايجان از ديرباز«ساز» می‌نوازند و بعدها كمانچه «دايره» (قاوال) «قارانی» (كلارينت) «طبل»، «سرنا» و حتی بعضی سازهای ملل ديگر مانند: ويلن، قانون و پيانو نيز وارد موسيقی آذربايجان شد كه مورد استفاده عاشق ها قرار می گيرد. ترانه‌های عاميانه، آوازها و افسانه‌های حماسی- عشقی و اخلاقی نماينده ی روح هنری ملت ها و بيان گر تمام احوال و روحيات و درحقيقت صدای درونی هر قومی است.

درباره ی نوازندگان و خوانندگان سازهای موسيقی منطقه آذربایجان كه عاشيق ناميده می شوند، بايستی گفت: عاشق يا عاشيق فردی خوش قريحه، شيرين بيان، هنرمند، خوش صدا و دارای ذوق شاعری است به عبارت ديگر عاشيق هم شعر می سرايد، هم ساز می ‌نوازد هم داستان نقل می ‌كند و هم آواز می ‌خواند.

ساز عاشيق عبارت است از يک آلت موسيقی به نام ساز، ساز عاشيق از دو قسمت عمده دسته و كاسه تشكيل شده كه به 7 الی 9 سيم از جنس فولاد و آلياژ سخت نقره، خرک‌های استخوانی بالا و پايين و كوک كننده‌ های سيم‌ها مجهز است، دسته ساز از چوب گردو يا يک نوع درخت جنگلی به نام «اولاس» و «كاسه ساز» از چوب درخت توت به دليل انعطاف پذيری و پرطنين‌تر شدن صدا ساخته می ‌شود. ساز عاشيق دارای 14 پرده است كه پرده‌ها به وسيله چلله گوسفند و يا نخ پلاستيكی محكم از هم جدا می ‌شوند. در طول تاريخ در همه جای آذربايجان عاشيق‌ها در عروسی ‌ها شركت داشته‌اند. آهنگ‌های عاشقی به گفته عاشيق‌ها 72 آهنگ است ولی بعضی ‌ها تا 144 آهنگ نيز گفته‌اند كه به دسته‌های حماسی، عشقی، اخلاقی اجتماعی، وصف حال و روايت تقسيم می ‌شوند. در بخش حماسی، عاشق‌ها با نواختن آهنگ‌های تند و مهيج مانند جنگ كوراوغلو، دبل جنگی، شاه سئونی و دويمه كرم اشعاری را از زبان قهرمانان آذربايجان می‌خوانند و شنوندگان را به دفاع از آرمان های دينی - انسانی و وطن دوستی تشويق می ‌نمايند.

در بخش عشقی نيز عاشيق‌ها با آهنگ‌های عاطفی تر و شاد مثل تجنيس، گوز، للمه، دستان، جليلی و قهرمانی و نخجوانی، اشعارعشقی خود را در وصف الهی، وطن، يار، ائمه اطهار و هر آن چه كه به آن عشق می ‌ورزند؛ می ‌خوانند. دربخش اخلاقی و اجتماعی هم اشعاری در وصف صفت‌های پسنديده سخنان نصيحت آميز و طريقه آداب و معاشرت خوب با آهنگ‌های دلنشين تاجری، امرامی، ديوان، تجنيس، اكبری و غيره خوانده می ‌شود. وصف حال و روايت نيز ازديگر بخش های موسيقی عاشيق‌ها است كه در اين قسمت عاشيق‌ها با اشعار دل نشين از خاطرات و حال و روز خودشان و ايل و طايفه و وطن خود تعريف می ‌كنند.

 

يكی از خصيصه‌های بارز موسيقی آذربايجانی بديهه گويی و بديهه نوازی است. اين خصيصه به مجری آهنگ اجازه می ‌دهد كه نيروی فانتزی و قوه خيال خويش را در مقياس وسيعی به كاراندازد و درعرصه پهناوری؛ توسن خيال و تصور را به تاخت و تاز وادارد و با مهارتی خارق‌العاده؛ ضمن رعايت كامل اصول فنی موسيقی بی ‌درنگ و فی البداهه به مايه موسيقی در حد امكانات تغيير شكل بدهد.

بديهه سرايی نه فقط در متن موسيقی آذری بلكه در نحوه ی اجرای آن نيز به طور گسترده‌ای به كار می ‌رود كه حد و ميزان بديهه سرايی و تعداد لحظات و دفعات پرداختن به بديهه با قدرت و تصميمات هنرمندان مجری است. يكی از خصوصيات بديهه سرايی آن است كه چون هر بديهه در نوع خود تک و تكرار ناشدنی است در نتيجه موجب پيدايش تازگی و حالات نوين درتغييرات ملوديک موسيقی می ‌شود. مايه غم در همه قسمت‌های موسيقی آذربايجان حتی رينگ‌های ريتميک و شاد نفوذ كرده است و علت آن نيز به گفته «هابيل عليف» (استاد كمانچه و از هنرمندان برجسته آذربايجان) همان مظلوميت‌های تاريخی اين ديار است. در شادترين موزيک آذری و آ‌وازهای آذری مايه غم به خوبی حس می شود به عنوان نمونه آهنگ رقص «لزگی» از تندترين آهنگ‌های آذری است ولی با اين حال يک غم و اندوه پنهانی درآن نهفته است. مراسم رقص لزگی يا تاقايتاثی دارای چندين حركت آرام و تند است كه ابتدا با حركاتی آرام و سپس تند و ريتميک اجرا می شود. همراه با رقص لزگی 3 نت 4 تايی نواخته می شود كه گويند؛ همان باله مشهور آذربايجان است و نيز حركات موزون نازالما (ناز نكن) و كوراوغلی (قهرمان مبارزه با ظلم و ستم) توسط هنرمندان آذری و با حركاتی تند و گاه آرام كه بلافاصله با چرخش سريع تغيير ريتم داده و چرخ ها و پرش ها با نوای سرنا و دهل و با لباس های خاص و بسيار شكيل و زيبا در رنگ های گوناگون(اغلب مشكی) با چكمه براق تا به زير زانو و با كلاهی از پشم سپيد، همراه با بالاپوشی سبک و چسبيده به بدن و شلواری تنگ و چسبان و مناسب برای هر گونه حركت آغاز می شود. اعضای گروه رقص لزگی معمولا بین 8 تا 12 نفر است.

موسيقی عزا و مذهبی (اوخشاماها) نيز اغلب در قالب«باياتی» سروده شده‌اند كه به آن ها«باياتی ها»‌ می ‌گويند كه زنان صاحب عزا آن ها را در مجالس سوگواری با آهنگ مخصوص می ‌خوانند و حاضرين با شنيدن آن ها و گريه زاری تسكين مي‌يابند.

موسيقی كار و تلاش روزانه (امک ماهينلاری) نيز غالبا بدون نواختن موزيک و گاهی اوقات در صورت ريتميک بودن آن با دست زدن اطرافيان اجرا می ‌شود. اين نوع موسيقی اغلب در مراسم سمنوپزی اوايل بهار، قيمه درست كردن، خوابانيدن كودك در گهواره، مهمانی ‌های عصرانه و شبانه، شخم زدن زمين و كوبيدن خرمن، هنگام بافتن فرش، گليم و غيره اجرا می ‌شود. مادران هنگام خوابانيدن نوزادانشان با نوای شيرين و لطيف مادرانه روی دستگاه های شور- دشتی و گاهی سه گاه، باياتيی های مخصوص لالايی (لايلالار) را ترنم می ‌كنند.

آهنگ‌های عروسی و رقص‌های مربوطه (توی و دويون موسيقی سی) از شور و حال زيادی برخوردارهستند و تک آياق، ايكی آياق، سوبولاغی و دورد آياق آهنگ‌های نسبتا آرام اين رشته رقص‌ها هستند كه فاميل نيز می ‌توانند در صورت نبودن افراد بيگانه در محفل خصوصی اين رقص‌ها را انجام دهند. پس از آن نوبت رقص‌های تند مردانه مثل نرمه، بندی، شيخانی، يارگوزهل، و آهنگ‌های ديگر می ‌رسد. در سراسر مناطق آذری نشین کم تر منطقه ای را می توان يافت كه جشن ها و مراسم هايشان بدون موسيقی و رقص آذری انجام شود. شنيدن موسيقی آذری و اجرای عاشيق ها يكی از مهم ترين و با ارزش ترين جاذبه های فرهنگی استان زنجان به شمار می رود.

 

لباس های محلی استان زنجان

 

پوشش محلى و سنتى زنان و مردان استان زنجان بسيار جالب و قابل توجه است. پوشش مردان را کت و شلوار معمولی با کلاه نمدی با نام محلی کچه بورک و گیوه یا چارق تشکیل می دهد و پوشش محلى زنان نيز از چندين تكه لباس و تزیینات متفاوت چون انگشتر، النگو و... تشكيل شده كه بسته به قدرت اقتصادی افراد، زینت های مختلفی نیز با این لباس ها استفاده می شوند. برخی از اين لباس ها عبارتند از: نوعی پوشش که شامل پارچه اى مخصوص برای محافظت از موى سر است.

چنه التى (زيرچانه): ابزاری است كه از سكه هاى قلاب دار به هم پيوسته و يا منجوق هاى رنگارنگ تشكيل شده و جهت حفاظت پوشن استفاده مى شود و نوعی زینت نیز به شمار می آید.

ياشماق: نوعى روسرى كه براى پوشش دهان، چانه و گردن استفاده مى شود.

جليزقا: پوشش مخصوص بالاتنه است که بدون آستين بوده ونوع آستين دارآن يل نام دارد.

کوینک: پوششی که اندكی بلنرتر از جليزقا بوده و زیر آن استفاده می شود. اين پوشش از طرح ها و رنگ های گرم انتخاب می شود.

تومان: پوششی که به دو نوع بلند و کوتاه تقسیم می شود. نوع بلند آن شلیته و نوع کوتاه آن قصاتومان نام دارد. معمولاً شلیته توسط افراد مسن و قصاتومان توسط جوانان مورد استفاده قرار می گیرد.

شلوار: این پوشش از پارچه ضخیم و تیره رنگ انتخاب می شود.

نيم ساق: نوعی جوراب شلواری است که در میهمانی ها و مسافرت ها استفاده می شود.

 

هم زمان با رشد صنعتی و گسترش شهرنشینی به خصوص در شهرهای بزرگی چون شهر زنجان پوشش های یاد شده تغییر یافته و حتی برخی از آن ها به فراموشی سپرده شده اند. در حال حاضر در شهرها و روستاهای بزرگ تر استان، پوشش غالب زنان و مردان را همان پوشش معمولی رایج در کل کشور تشکیل می دهد و برای دیدن پوشش های محلی بایستی به روستاها و شهرهای کوچک استان که نفوذ صنعتی کم تر بوده مراجعه نمود.

 

سایر ویژگی های فرهنگی استان زنجان

 

 زبان اهالى استان زنجان نيز مانند نژاد آن ها يک دست نيست و در طول تاريخ دست خوش تغيير و تحولات فراوان شده ولى آن چه مسلم است اين كه زبان اهالى بومى استان، پیش از هجوم اقوام مغول فارسى بوده است. در صورالاقاليم آورده شده كه "زبانشان زنگان پهلوى راست است". پس از استقرار اقوام ترک در اين منطقه و مهاجرت هايى كه از سوى نژاد ترک آذرى انجام گرفته، مخلوطى از زبان هاى تركى، جغتايى، تركى آذرى و زبان فارسى كه كلمات زبان كردى نيز در آن وجود دارد، تشكيل شده كه هم اكنون نيز رايج است. در حال حاضر استفاده از لغات فارسى در مكالمات روزمره مردم منطقه مرسوم شده و مردم استان زنجان در اداره ها، مدارس و مكان هاى عمومى به زبان فارسى و در مکالمه های روزمره و محلى به زبان تركى صحبت مى كنند.

از نظر خصوصیات انسانی، مردم زنجان به لحاظ تداوم و استمرار مبارزه با طبیعت کوهستانی مردمانی نسبتاً خشت، توأم با صبر و مردمانی سخت کوش و قانع را بوجود آورده است. مهمان نوازی و عفت از ویژگی های بارز مردم این منطقه در طول تاریخ حیات خود بوده که این امر در سفرنامه های مکتوب نیز منعکس شده است.

 

 
ما 14 مهمان آنلاین داریم

آمار بازدید کنندگان

mod_vvisit_counterامروز1359
mod_vvisit_counterدیروز1690
mod_vvisit_counterکل بازدیدها5442529

 

فیش حقوقی

ذکرروزهای هفته

دعای روزپنج شنبه : لا اله الا الله الملک الحق المبین
تماس با مدیرعامل
تماس با اداره بازرسی
تماس با اداره روابط عمومی
فرم رضایت ارباب رجوع
فرم طرح تکریم

پیوندهای مهم

پايگاه دفتر مقام معظم رهبري
رياست جمهوري
پورتال ايران

آمار سایت

اعضا : 416
محتوا : 1745
لینک وب ها : 63

آدرس :زنجان - جاده گاوازنگ -مجتمع ادارات - شرکت مخابرات ایران-منطقه زنجان   کدپستی:4513733581 دورنگار 33443535-024  پست الکترونیکی:dabirkhaneh@tcz.ir

      

کلیه حقوق مادی و معنوی نزد وب سایت پورتال شرکت مخابرات منطقه زنجان محفوظ میباشد.
Powered by : Joomla Developed by :Rose Andishe Hooshmand eng.Co